آویشن های زرمست

مجموعه مقالات ادبی و کمک درسی دوره دبیرستان

صفحه اصلی عناوین مطالب تماس با من پروفایل قالب وبلاگ

ایهام تناسب

ایهام در لغت به معنای در شک و گمان انداختن  است اما در اصطلاح علم بدیع ، آوردن واژه ای   است با حداقل دو معنی مناسب کلام.
یکی نزدیک به ذهن و دیگری دور از ذهن باشد و معمولاً مقصود شاعر معنی دور آن است و گاهی نیز هر دو معنی مورد نظر می باشد .
به عبارت دیگر ایهام آن است که واژه ای در سخن به کار رود که بتوان از آن دو معنی برداشت کرد .
در ایهام  واژه  یا ترکیب به گونه ای است که ذهن انسان بر سر دو راهی قرار می گیرد و به درستی نمی تواند در یک لحظه  یکی از دو معنی را انتخاب کند و این کار باعث تلاش ذهن می گردد و در نتیجه به شخص لذت  ادبی دست می دهد. پس زمانی شخص می تواند آرایه ایهام را تشخیص دهد که از  معانی مختلف واژه‌ها ، عبارت‌ها و ترکیب‌ها آگاهی داشته باشد.

در مورد ایهام باید به موارد زیر توجه کرد:
 
۱ _  ایهام نوعی بازی با ذهن است به گونه ای که ذهن را بر سر دوراهی قرار می دهد .
 ۲ _ انتخاب یکی از دو معنی ایهام در یک لحظه برای  ذهن دشوار است و این امر باعث لذت بیشتر خواننده می شود .
۳_  شرط شناخت ایهام در آن است که خواننده معانی مختلف یک واژه را بداند .
۴_در بیشتر موارد ایهام در یک واژه است و  گاهی آرایه  ایهام در یک عبارت یا ترکیب  است
۵_ایهام هم در شعر کاربرد دارد و هم در نثر
۶_در اشعار سعدی و حافظ  ایهام فراوان دیده می شود
۷_در آثار شاعران و نویسندگان معاصر هم ایهام کاربرد دارد

گفتیم ایهام ممکن است در  ترکیب ، عبارت و واژه  بیاید مانند :

صائب  ، مدد خلق نمودیم به همت
در ظاهر  اگر مالک دینار نگشتیم

مالک دینار  دارای ایهام است
معانی مالک دینار:  
1_ دارای پول ومال  ثروتمند  
2_ نام شخص خاص
 
یا :
چون جام شفق موج زند خون به دل من
با این همه دور از تو مرا چهره زردی است.      
مهرداد اوستا
دور از تو  ایهام دارد  
معانی دور از تو.
1_ دوری و هجران
2_  دور از جان تو  

و همچنان‌که در بالا گفته شد بیشتر ایهام  در یک واژه  است .
مانند :

کیست حافظ تا ننوشد باده بی آواز رود
عاشق مسکین چرا چندین تحمل بایدش

واژه  رود  ایهام دارد
 معانی رود:
1_  رودخانه و جوی بزرگ
2_ یکی از سازهای معروف  در قدیم

ایهام تناسب :

به کار گیری واژه ای با حداقل دو معنی که یک معنی آن مورد نظر شاعر و پذیرفتنی است و معنی دیگر با کلمه یا کلماتی از بیت یا عبارت تناسب دارد .به عبادت بهتر ایهام  تناسب آن است که واژه ای دو معنایی در سخن به کار رود اما تنها یک معنی آن  مورد نظر باشد و معنی دیگرش با واژه های سخن تناسب داشته باشند مانند  بیت زیر :
هندو به پیش خال تو باشد به چاکری
مهر رخ تو راست مه و زهره مشتری

در مصراع دوم واژه  مشتری به معنی خریدار است  و معنی دیگرش سیاره مشتری است و تنها  با واژه های زهره، مه و مهر (خورشید) تناسب دارد
درمعنی این  مصراع فقط معنی خریدار را می توانیم جایگزین کنیم .  
ماه و زهره خریدار مهر تو هستند

نکته : ایهام تناسب مجموعه ای از ایهام و مراعات نظیر است .

مانند : چـون شبنم افتـاده بـدم پیش آفتاب
مهرم به جان رسید و به عیوق بر شدم

 واژه ی « مهر » ایهام تناسب دارد ، چون معنی مورد نظر شاعر عشق و محبت است اما غیر از این معنی واژه ی « مهر » به معنی خورشید است که در این صورت با واژه های « عیوق و آفتاب » تناسب دارد

ادامه مطلب

[ پنجشنبه بیست و سوم آذر ۱۳۹۶ ] [ 21:8 ] [ مجید بهادر ] [ ]

حس‌آمیزی

حس‌آمیزی چیست؟

آمیختن دو حس است در یک کلام به گونه ای که از یک حس به جای حس دیگر استفاده شود .
 و این آمیختگی سبب زیبایی سخن گردد .

مثال : ببین چه می گویم .

توضیح : شما سخن را با حس شنوایی در می یابید اما گوینده از شما می خواهد سخن او را ببینید که به این آمیختگی حس ها ،
« حس آمیزی » می گویند .


مثال‌های دیگر :
خبر تلخی بود . روشنی را بچشیم . با مزه نوشتن . آوای سبک و لطیف . قیافه بانمک . پند تلخ . نگاه تلخ . چشم شور ..‌.

نقطه اوج حس‌آمیزی در شعر فارسی، اشعار بیدل دهلوی و صائب تبریزی و نیز اشعار سهراب سپهری است.

ولی رمز تأثير و زيبايی حس‌آميزی در چيست ؟؟

 چرا جابه‌جايی حس‌ها گاهی دلپذيرتر از صورت طبیعی آن‌هاست ؟؟

 يک عامل می تواند اين باشد که تعداد صفات در ميان حس های مختلف ، متفاوت است

 و عامل ديگر اين که انسان در مقابل بعضی حواس ، واکنش عاطفی ويژه ای دارد .

 مثلآ صداها فقط چند صفت معدود دارند ؛ يا بلندند ، يا کوتاه يا زير يا بم و انسان در برابر اين صدا ها ، قضاوت‌های شناخته شده‌ای ندارد ،

 در حالی که در برابر مزه ها چنين قضاوت روشنی وجود دارد. شيرينی را همه به طور ملموسی می‌پسندند و تلخی را هيچ کس نمی‌پسندد .

بنابر اين وقتی کسی بخواهد خبری را ناپسند جلوه دهد ، در قلمرو حس شنوايی صفت شناخته شده و بارزی پيدا نمی‌کند ، اما در قلمرو چشايی چنين صفتی وجود دارد و او به‌ناچار مثلآ می گويد :
« خبر تلخ»
و از همين روی است که در بيشتر حس آميزی‌ها گرايش به سوی حواس بينايی ، چشايی ، يا بساوايی است .

[ پنجشنبه بیست و سوم آذر ۱۳۹۶ ] [ 21:5 ] [ مجید بهادر ] [ ]

متناقض‌نما

متناقض‌نما یا تناقض ظاهری، آوردن دو واژه یا دو معنی که به ظاهر متناقض و متضاد به نظر می‌رسند و واژه دوم ناقض اولی باشد.
مانند: غم شیرین، جُک جدی، یا قیام آرام.

 متناقض‌نما در کلام، به گونه‌ای که آفریننده زیبایی باشد، جزو  آرایه‌های ادبی بدیعی قرار می‌گیرد.
تناقض معادل پارادوکس است که در فارسی به بیان نقیضی یا متناقض‌نما یا ناسازنما
نیز آمده است.
تناقض‌های ظاهری در زمینه‌های متفاوتی بروز می‌کنند.

زیبایی تناقض در این است که ترکیب سخن به گونه‌ای باشد که تناقض منطقی آن از قدرت اقناع ذهنی و زیبایی آن نکاهد.

 نقطه اوج تناقض را در اشعار سبک هندی، به ویژه اشعار بیدل دهلوی و صائب تبریزی دانسته‌اند.

 ترکیب‌هایی چون:
«لباس عریانی»، «فریاد خاموشی»، «بحر آتش» یا «شرم سرافرازی» ،" معراج از پا افتادن"
در اشعار بیدل بسیار دیده می‌شود؛ مانند این شعر از بیدل:

🔹فلک در خاک می‌غلطید از شرم سرافرازی
اگر می‌دید معراج ز پا افتادن ما را


⏺  متناقض نما معمولا به دوشکل درکتاب های درسی آمده است
    ۱- اضافی با کسره( نقش نمای اضافه با صفت ):

🔹مثال: شولای عریانی ، فریاد خاموشی , درد بی دردی , پادشاه گدا  و...

     ۲- غیر اضافی که باید از مفهوم کلی بیت یا جمله درک شود در این نوع معمولا بین مفهوم یا کلمه ی متضاد نقش نمای «از » نیز می آید

🔹مثال:  نیست شو تا هستی‌ات از پی رسد        
   تا تو هستی هست در تو کی رسد ( هستی از نیستی یافتن)


⏺  تفاوت تضاد و تناقض
 
تضاد یا طباق یعنی این که سخنور واژگانی را که در معنی با هم ناسازی و ناسازگاری دارند، در سخن بیاورد برای مثال، وقتی بگوییم:
«بعضی از بچه ها خواب و بعضی بیدار بودند»، بین «خواب» و «بیدار» آرایه تضاد است اما پارادوکس، جمع دو امرمتضاد با هم است؛ مثلاً اگر بخواهیم از همان تضاد بالا پارادوکس بسازیم؛ بدین گونه است:
خفتگان بیدار(برای اصحاب کهف) یا آن‌ها خفتگانی بیدار بودند.
به طور کلی، پارادوکس را می توان بهترین و هنری ترین نوع تضاد دانست...

[ پنجشنبه بیست و سوم آذر ۱۳۹۶ ] [ 21:3 ] [ مجید بهادر ] [ ]

نمونه سوال عربی دهم تجرب و ریاضی مشترک با رشته های فنی

دانش آموزان عزیز نمونه سوالا ت فقط به منظور آشنایی شما می باشد و هیچ کدام از این سوالات در امتحان نیست

امتحان عربی  زبان قران دهم تجربی                           نام ونام خانوادگی:                                              زمان پاسخگویی:50دقیقه

شماره

سوالات

بارم

          1           

تَرْجِمِ الکَلِماتِ الّتي تَحتَها خطٌّ

1- ذاكَهوَاللّٰهُالَّذيأَنعُمُهُمُنهَمِرَه     2- فَمِنْذٰلِكَالْجُزءِيَتَراحَمُالْخَلْقُ. 3-  یلُاحِظُالنّاسُغَيمَةًسَوداءَعَظيمَةً

1.5

          2           

اُکْتُبْ فِي الْفَراغِ الْکَلِمَتَیْنِ الْمُتَرادِفَتَیْنِ وَ الْکَلِمَتَیْنِ المُتَضادَّتَینِ (مَسرورٌ - مهرَجان- شِراء - حزینٌ- بَعید – حفلةٌ)

                 الف) ................ = ...................                                ب) ................... ≠........................

0.5

          3           

عَیِّن الکَلِمَةَ الْغَریبَةَ في المَعْنی.

الف) المحیط – المطر – مهرجان - الثّلج                           ب) إثنَین – اربعة – مئة - ثلاثة

0.5

          4           

اُکْتُبْ مُفرَداً أَوْ جَمعَ الْکَلِمَتَیْنِ                    یَنابیع (مفرد)...........                ظاهِرة (جمع)............

0.5

          5           

تَرْجِمِ الْجُمَلَ التّالیَةَ إلی الْفارسیّةِ

الف: وَزانَهُبِأَنْجُمٍکَالدُّرَرِالْمُنتَشِرَه                                  ب:  فَابْحَثْوَقلمَنْذَاالَّذييُخْرِجُمِنهَاالثَّمَرَه

ج: کُلواجَميعاًوَلاتَفَرَّقوا،فَإِنَّالْبَرکَةَمَعَالَجماعَةِ.                د: إذاکانَاثْنانِيَتَناجَيانِفَلاتَدْخُلْبَينَهُما.

ه: مَن جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عشرُ أَمثالِها                                و: ثُمَّ تصُبِحُ الْارَضُ مَفروشَةً بِالْاسَماكِ

ز: لَيسَتْ الأسماکُ مُتَعَلِّقَةً بِالْمياهِ الْمُجاوِرَةِ بَلْ بِمياهِ الْمُحيطِ الْاطْلَسيِّ الَّذي يَبْعُدُ مَسافَةَ مِائَتَي کيلومترٍ عَنْ مَحَلِّ سُقوطِ الْسَماكِ

8

          6           

اِنْتَخِبِ التَّرجَمَةَ الصَّحیحَةَ

1. إنَّنا سوفَ نکتُبُ أبحاثاً .      الف)همانا ما تحقیقاتی را خواهیم نوشت                      ب)قطعا ما تحقیقی را نوشتیم  

2. ولا تَیأسوا مِن رَوحِ اللهِ.     الف: از رحمت خدا نااُمید نشدید                          د: ازرحمت خدا نااُمید نشوید   

0.5

          7           

کَمِّلِ الْفَراغاتِ في التَّرجَمَةِ الْفارسیّةِ.

1. النّاسُ نیامٌ فَإذا ماتوا انْتَبِهُوا                                    2. رَبّنا أفرِغ عَلَینا صَبراً و ثَبِّت أقدامَنا

مردم ......     هرگاه بميرند..........                                     پروردگارا .......   صبرعطاکن و ..........استوار کن. 

 

 

2

          8           

الف:تَرْجِمِ الکَلِماتِ الّتي تَحتَها خطٌّ 

ماأجمَلَ غاباتِ مازندران و طبیعتِها . الشَّعبُ الایرانیّ شعبٌ مِضیافٌ .کَم عددُ المُرافقین ؟  مَرحباً بِکُم شَرَّفتُمونا

ب: ضَعْ هٰذِهِ الْجُمَلَ وَ التَّراکیبَ في مَکانِها الْمُناسِبِ.  

( اولئکَ المُرافقونَ- هذهِ اللُغَة - هاتانِ شجرتانِ – هولاء تلمیذاتٌ – اولئک الرِّجال –هذانِ الدلیلانِ)

مفرد مؤنث

مثنّی مذکّر

مثنی مؤنث

جمع مؤنث سالم

جمع مذکّر سالم

جمع مکسر

 

 

 

 

 

 

 

2.5

          9           

أُکتُب العملیات الحِسابیة التالیة.

الف: سِتَّةٌ فی أحَدَ عشَرَ یُساوي ستَّةَ و سِتّینَ. (                 )

ب:خمسةٌ و خَمسونَ تقسیمٌ علی أحَدَعَشَرَ یُساوي خمسة. (                     )

0.5

        10         

 عَیِّن الْفِعْلَ الْمُناسبَ لِلْفَراغِ:

1. کانَ صَدیقي .................... والِدَهُ لِلرُّجوعِ إلی الْبَیتِ          یَنْتَظِرُ                         یُصَدِّقُ    

2- إن شاء الله فَسوفَ ................کُلُّنا مِنَ المدرسة بعدَ سنتَینِ.     نَتَخَرَّجُ                  تَخَرَّجنا   

0.5

        11         

ضَعْ في الْفَراغِ الْأوَّلِ عَدَداً تَرتیبیّاً مُناسِباً.

1. الفصلُ الـ.........فی السّنةِ الایرانیة فصلُ الصیفِ

2. الیوم الـ...........مِن ایّامِ الأسبوعِ یومُ الإثنینِ.

0.5

        12         

 عَیِّنِ الْجُملَةَ الصَّحیحَةَ و غَیْرَ الصَّحیحةِ حَسَبَ الْحَقیقَةِ وَ الْواقِعِ.

1. تَعیشُ الأسْماکُ في النَّهرِ وَ الْبَحْرِ و لَها أنواعٌ مُخْتَلِفَةٌ         ............

2- الإعصارُ ریحٌ شدیدةٌ لا تَنتَقِلُ مِن مکانٍ الی مکانٍ آخر.     ............

0.5

        13         

اُرْسُمْ عَقارِبَ السّاعَةِ

الثانیة والنصف

العاشرة والثُلث

   

 

1

        14         

ضَعْ في الْفَراغِ کَلِمَةً مُناسَبةً. (کلمتانِ زائِدَتان)     1-الیَنبوع   2- المسجد 3- المِشمش 4- الصّف 5- الشَّررة 6- الغَیم

1. قِطعَةٌ مِنَ النَّارِ ....................

2. عینُ الماء و نهرٌ کثیرُ الماء .....

3. فاکهةٌ یاکُلُها الناس مُجَفَّفةً ایضاً .....

4.بیتٌ مقدَّسٌ لِأداء الصلاة عندَ المُسلمینَ.......

 

 

 

 

1

 

[ سه شنبه چهاردهم آذر ۱۳۹۶ ] [ 10:42 ] [ مجید بهادر ] [ ]

حسن_تعلیل


حسن_تعلیل

می‌دانیم  هر کاری که در جهان واقع روی می‌دهد علتی دارد.
هر گاه شاعر علت واقعی امور را کنار بگذارد و برای کاری علتی تخیلی ،غیر واقعی ،ادعایی و ادبی ذکر کند که باظرافت و لطافت همراه شود و مخاطب را اقناع کند به ان «حسن تعلیل» گویند.
حسن به معنای زیبایی و تعلیل علت آوریست.
حسن تعلیل گاه در یک مصراع یا یک بیت و یا حتی در دوبیت می‌آید و در نثر نیز  کاربرد دارد و هنر آن زیبا یا زشت نمودن چیزی است.
با وجود این که حسن تعلیل تخیلی است نه واقعی و علمی و عقلی اما مخاطب آن را از علت اصلی دلپذیرتر می‌یابد و راز زیبایی آن نیز در همین نکته است.
 این آرایه در شعر و نثر کاربرد دارد و از آرایه های معنوی به حساب می اید.

☘️
✔️نمونه‌هایی در شعر و نثر:

باران همه بر جای عرق می چکد از ابر
پیداست که از روی لطیف توحیا کرد «سنایی»،

بگفت اې هوادار مسکين من
برفت انگبین یار شیرین من،
چو شیرینی از من به‌در می‌رود
چو فرهادم آتش به سر می‌رود (سعدی)
 
 چو سرو از راستی بر زد علم را
ندید اندر جهان تاراج غم را.
( نظامی)
از حکیمی پرسیدند:چرا استماع تو از نطق زیادت است؟
گفت: زیرا که مرا دو گوش داده‌اند ویک زبان
این که انسان دوگوش دارد ویک زبان دلیل واقعی برای «کمتر گفتن وبیشتر گوش دادن» نیست.

از صوفی پر سیدند : هنگام غروب، خورشید چرا زرد روی است ؟
گفت: ازبیم جدایی.
صوفی برای زردی خورشید به هنگام غروب دلیل می‌آورد .
او خورشید را به کسی مانند کرده که از ترس جدایی از یاران خویش زرد روی است


✔️راه‌های تشخیص و راه‌یابی به حسن تعلیل:

حسن تعلیل گونه‌ای پرسش و پاسخ است. گاه جنبه ی بیرونی و گاه درونی دارد گاه در آن پرسش مستقیم همراه با علامت سوال مطرح می شود اما مواقعی هم خود می توانیم آن را سوالی کنیم.
این آرایه بیش از آرایه‌های دیگر نیازمند معنا کردن است زیرا بدون معنا کردن; تشخیص ،تجزیه وتحلیل علت ادبی و منطقی دشوار می‌شود.

گویند روی سرخ تو سعدی که زرد کرد
اکسیر عشق بر مسم افتاد و زر شدم
که پرسش وپاسخ مستقیم در بیت دیده می شود دلیل زرد روی بودن سعدی عاشق شدن یا همان زر شدن است.

گاه ابتدا نشانه‌ی« زیرا » و سپس «چرا »می‌آید وگاه هردو نشانه در یک مصراع وجود دارد.

 جایگزین کردن چرا و زیرا:

می توان در قسمتی از شعر که خود تشخیص می دهیم «چرا» ودر قسمت دیگر «زیرا» یا به «خاطر این‌که» را قرار داد.

( چرا) هزار پیرهن از شوق می‌کند پاره
( زیرا) به گوش غنچه چو بانگ هزار می‌آید

پدیده : شکوفایی گل
(پیرهن دریدن گل)
علت:شنیدن صدای هزار(=بلبل)

چنان‌چه در شعر کلماتی نظیر:
از آن/ زان   داشتیم با «چرا » معادل سازی کنیم  زیرا چرا همان پدیده‌ی طبیعی است.

واگر که /تا  در معنی زیرا داشتیم  با «زیرا »معادل سازی کنیم که همان علت شاعرانه‌ی حسن تعلیل است.

از آن / زان رو   با   چرا  
پدیده طبیعی

که / تا در معنی« زیرا» با « زیرا »
علت ادبی

مثال:

(زیرا) دلم خانه ی مهر یارست و بس
(چرا)  از آن می‌نگنجد در آن کین کس)

(با حذف ازآن )

به علت این‌که عاشق هستم دلم جای کینه نیست.

  (چرا) پر از لاله سیراب بود دامن کوه
(زیرا) خون دل فرهاد است

پدیده لاله
علت شکوفایی: ریخته شدن خون دل فرهادست

( چرا) از  مه او مه شکافت
(زیرا) دیدن او بر نتافت
 
پدیده :شق القمر
علت: ناتوانی از دیدن رخ پیامبر

(زیرا) تا نه تاریک بود سایه انبوه درخت
(چرا) زیر هر برگ چراغی بنهد از گلنار

[ دوشنبه سیزدهم آذر ۱۳۹۶ ] [ 12:57 ] [ مجید بهادر ] [ ]

ساختمان_واژه:

درود
ساختمان_واژه:
واژه از نظر ساختمان (اجزای سازنده‌ی آن)، به دو دسته‌ی «#ساده» و «#غیرساده» تقسیم می‌شود:

۱) ساده:

واژه‌ای است که تنها از یک جزء تشکیل شده باشد و قابل تجزیه به واحدهای معنایی کوچک‌تر نباشد؛ مانند:
کبوتر، گوسفند، کتاب، میز، معلّم، چراغ، رنگ، روشن و...

۲) غیرساده:

واژه‌ای است که از دو یا چند جزء (واحد معنایی) تشکیل شده باشد؛ مانند:
کبوترها(کبوتر + ها)، گوسفندان (گوسفند+ ان)، کتابخانه (کتاب + خانه)، رومیزی (رو + میز + ی)، معلّمی (معلّم + ی)، چهل‌چراغ (چهل + چراغ)، رنگارنگ (رنگ + ا + رنگ)، روشن‌گری (روشن + گر +ی).

✔️ واژه‌های «غیرساده» براساس نوع اجزای سازنده‌ی آن‌ها به سه دسته‌ی زیر، تقسیم می‌شوند:

۱-۲- وندی:

واژه‌ای که از یک جزء معنی‌دار (آزاد) و یک یا چند وند (پسوند، پیشوند) تشکیل شود:
گلدان، بی‌کار، همراه، بی‌تابی، درختان، سامانه، روزانه، شاخه‌ای، همدردی، ناهماهنگی، دانشگاهی، نابه‌سامانی، بزرگ‌ترین و...

۲-۲- مرکّب:

واژه‌ای که تنها از دو یا چند جزء معنی‌دار (آزاد) تشکیل شود:
گلبرگ، گلاب‌پاش، داروخانه، شاهنامه‌خوان، مدادپاک‌کن، خود‌نویس، بزرگ‌راه، زیرگذر، خودپرداز، پست‌بانک و...

۳-۲- وندی_مرکّب:

واژه‌ای که از دو یا چند جزء معنی‌دار (آزاد) و یک یا چند وند (پسوند، پیشوند، میانوند) تشکیل شود:
گلبرگ‌ها، نوجوانی، ناجوانمردی، گلخانه‌ای، جست‌وجو، بی‌سروسامانی، خودخواهی، سراسری، روبه‌رو، پاک‌سازی، شیرمردان، کتابخانه‌ها، سربلندی، دانش‌آموزان، و...

[ دوشنبه سیزدهم آذر ۱۳۹۶ ] [ 9:57 ] [ مجید بهادر ] [ ]

اسلوب معادله درلغت:


✔️اسلوب معادله درلغت:
اسلوب به معنی روش و شیوه ومعادله به معنی برابری، پس اسلوب معادله یعنی:« روش برابری » وچون دومصراع ازنظرمعنا ومفهوم یکسان هستندبه این نام نامیده شده است.

✔️تعریف:

در اصطلاح ادبی وقتی شاعر دو مصراع یک بیت را طوری هنرمندانه بیان کند که تصور شود درظاهر هیچ ارتباط معنایی با هم ندارند وهرکدام معنای مستقلی دارند ولی در واقع یک مصراع مصداق ومثال و معادلی برای مصراع دیگر باشد به آن اسلوب معادله گفته می‌شود.
به زبان ساده تر وقتی شاعر دریک مصراع نکته و مطلبی را ذکر کند ودر مصراع دیگر برای روشن تر شدن مطلب مثالی ذکر کند.

✔️ویژگی ها و راه تشخیص این آرایه:

۱_دو مصراع کاملا از نظر نحوی و در ظاهر مستقل هستند وهیچ حرف ربط یا شرط یا چیز دیگری آن ها را حتی در معنا به هم مرتبط نمی کند به طوری که می توان جای مصراع ها را عوض کرد یا میان آن ها علامت مساوی( = ) گذاشت.

۲_ ارتباط دو مصراع بر پایه تشبیه است.

۳_مصراع دوم، مصداق و مثالی برای مصراع اول است وبرعکس.

۴_ می توان بعد از مصراع اول«همان طور که» قرار داد.

۵_پیام نهایی و غرض شاعر در دومصراع یکسان است ومعمولا مفهومی حکمی،فلسفی،اخلاقی و...دارد.

۶_ معمولا یک مصراع ذهنی و غیرملموس است ومصراع دیگر عینی و ملموس ازتجربیات روزمره و حکمت‌های عامیانه.
مثال:
√بی کمالی های انسان ازسخن پیدا شود( موضوع)
پسته ی بی مغزچون لب واکند رسوا شود(مثال)

یا

√ریشه ی نخل کهنسال از جوان افزون تر است(مثال)
بیش تر دلبستگی باشد به دنیا پیر را( موضوع)

۷_این آرایه بیشتر در دو مصراع است به ویژه در اشعار سبک هندی واشعار سعدی ولی گاهی دو بیتی هم در شعرقدما دیده شده مثل:

√کهتری را که مهتری یابد
هم بدان چشم کهتری منگر

خُرد شاخی که شد درخت بزرگ
در بزرگیش، سرسری منگر


۸_وقتی میان دومصراع حرف ربط «که » و....بیاید دیگر اسلوب معادله نیست وتمثیل یا تشبیه تمثیل است  چون استقلال نحوی وجود ندارد

مثل:

√من از روییدن خارسردیوار دانستم
که ناکس کس نمی گردد به این بالا نشستن‌ها

۹_در تمثیل واسلوب معادله شاعر یا گوینده الزاما ازیک مثل استفاده نمی کند بلکه مثالی روشن‌تر وقابل فهم تر برای سخن خود می آورد وتفاوت اسلوب معادله وتمثیل با ارسال‌المثل درهمین است که در ارسال‌المثل الزاما یک مثل ذکر می شود
مثل بیت زیر که ارسال‌المثل است:

√اندک اندک به هم شود بسیار
دانه دانه است غلّه در انبار

اما دربیت زیرچون  برای روشن ترشدن مطلب مثالی ذکرکرده اسلوب معادله است:

√کبر زشت و ازگدایان زشت تر
روزبرف و سرد، آنگه جامه تر


✔️شرایط داشتن اسلوب معادله:

1_دو مصراع از نظر نحوی وحتی معنایی استقلال داشته باشند.

2_هردومصراع مفهوم یکسانی را برسانند.

پس اگر دومصراع به هر دلیلی به هم وابسته باشند ونیز مفهوم یکسانی نداشته باشند اسلوب معادله نیست.

✴️نمونه هایی از این آرایه:

⇦عشق چون آید برد هوش دل فرزانه را
دزد دانا می کشد اول چراغ خانه را

⇦آدمی پیر که شد حرص جوان می گردد
خواب در وقت سحرگاه جوان می گردد

⇦دود اگر بالا نشیند، کسر شأن شعله نیست
جای چشم ابرو نگیرد گرچه او بالاتر است

⇦سعدی از سرزنش غیر نترسد هیهات
غرفه درنیل چه اندیشه کند باران را

⇦عیب پاکان زود بر مردم هویدا می شود
موی اندر شیر خالص زود پیدا می شود

⇦می شوند از سردمهری، دوستان از هم جدا
برگ ها را می کند باد خزان از هم جدا

⇦پختگی را سبب اندوه شب هجران است
تا بر آتش ننهی، خامی اسپند به جاست

⇦تا رنج تحمل نکنی گنج نبینی   
 تا شب نرود صبح پدیدار نگردد

⇦اظهار اشک پیش ستمگر ز ابلهی است
اشک کباب موجب طغیان آتش است

⇦چه حاجت است به تحصیل علم عارف را
ز خود بر آمده را نردبان نمی باید

⇦نباید سخن گفت نا ساخته
نشاید بریدن نینداخته

⇦ز سخت گیری دوران چه باک عارف را
ز قحط سال هما بینوا نخواهد شد

⇦دل گمان دارد که پوشیده است راز عشق را
شمع را فانوس پندارد که پنهان کرده است

⇦از مردم بداصل نخیزد هنر نیک
کافور نخیزد زدرختان سپیدار

⇦پیشانی عفو تورا پر چین نسازد جرم
 آیینه کی بر هم خورد اززشتی تمثال ها

⇦افتادگی آموز اگر طالب فیضی
هرگز نخورد آب زمینی که بلند است.

⇦مکن صبر بر عامل ظلم دوست
چه از فربهی بایدش کند پوست
سر گرگ باید هم اول برید
نه چون گوسفندان مردم درید

⇦دل که شد غافل زحق فرمان پذیرتن شود
می برد هرجا که خواهد اسب،خواب‌آلوده را

⇦دل هیچ نیارامد چون عشق بجنبد
در آتش سوزنده چه آرام توان داشت

[ دوشنبه سیزدهم آذر ۱۳۹۶ ] [ 9:54 ] [ مجید بهادر ] [ ]

متن -- علوم و فنون یازدهم

معاویه: «قوی‌تر از ذوالفقار علی سراغ داری؟»

عمرو‌بن‌عاص: «آری، جهل مردم.»

سریال امام علی (ع) – سال ساخت: ۱۳۷۵


عبارات بالا یک متن است. شاید تصوّر غالب این باشد که یک متن مجموعه‌ای از جملات به‌هم‌پیوسته و پی‌درپی است؛ امّا در حقیقت، متن در کوچک‌ترین فرم خود حتّی می‌تواند فقط از یک نشانه تشکیل‌شده‌باشد. به این ترتیب، از صدای قورباغه‌ای در حوالی یک برکه گرفته تا تمام تاریخ بشر، اسطوره‌ها و نمادهای بشری، همگی متن هستند.

متن‌ها بسته به پیام، بافت و موقعیّت گوینده و مخاطب، زمان و ...  اندازه‌ها و فرم‌های مختلفی پیدا می‌کنند.


مهم‌ترین ویژگی‌های یک متن چیست؟


✓ بستری برای تفسیر و فهم فراهم می‌کند.
✓ ذهن مخاطب را درگیر، او را وادار به تفکّر و احتمالاً واکنشی درونی یا بیرونی می‌کند.
✓ معنادار است.
✓ در بردارندۀ پیام یا پیام‌هایی‌ست.
✓ منسجم است و ساختار دارد.
و ...


متن‌ها گاهی کلامی‌اند؛ مثل کتاب، گفت‌وگو، سخنرانی و ...؛ گاهی تصویری‌ (دیداری)اند؛ مثل عکس، نقاشی و ...؛ گاهی شنیداری‌اند؛ مثل موسیقی، صداها، متون و نمایش‌نامه‌های رادیویی و ... .

ولی در نظریّات ادبی، به هر چیزی که خوانده‌می‌شود، متن می‌گویند. (--» متون خوانداری).



ادامه دارد...

[ پنجشنبه دوم آذر ۱۳۹۶ ] [ 23:0 ] [ مجید بهادر ] [ ]

درباره وبلاگ




سلام دوستان عزیز
عمده فعالیت این وبلاگ در زمینه دروس مقطع متوسطه و فرهنگ و اصطلاحات عامه  میباشد

امیدوارم لحظات خوبی رو در این وبلاگ داشته باشید و از مطالب استفاده کنید.استفاده از مطالب به منزله افزایش دانش علمی دانش اموزان با نام و یا بدون نام حقیر بلا مانع است

آخرین پست ها

نون جو دوغ گو گوش خو ( پست ثابت)
درس پژوهی
مدرسه یادگیرنده و پژوهنده در تراز سند تحول
نحوه ارزشیابی دروس پودمانی
حسن_تعلیل
اضافه_تشبیهی اضافه_استعاری
پایه‌های آوایی همسان دولختی
درس نهم، علوم و فنون ادبی ۲، استعاره
شعر خوانی ادبیات یازدهم

آرشیو ماهانه

اسفند ۱۴۰۲
مهر ۱۳۹۷
اردیبهشت ۱۳۹۷
اسفند ۱۳۹۶
بهمن ۱۳۹۶
دی ۱۳۹۶
آذر ۱۳۹۶
آبان ۱۳۹۶
مهر ۱۳۹۶
فروردین ۱۳۹۶
آرشیو

آرشیو موضوعی

ادبیات فارسی دهم رشته های نظری
مطالب مورد نیاز مدیران متوسطه دوم
فارسی یازدهم رشته های نظری
علوم و فنون یازدهم
عربی دهم تجربی مشترک با رشته های2/1 و 2/2 رشته ها
جوال شعر
نمونه سوالات دبیرستان
زبان و ادبیات فارسی سال جهارم
زبان فارسی سال اول تا سوم
ارایه های ادبی سال سوم
زبان فارسی سال اول
ادبیات سوم تجربی و ریاضی
عروض و قافیه
مطالب خارج از درس
ادبیات سال اول متوسطه
ادبیات تخصص سوم انسانی و معارف

پیوندها

قالب بلاگفا|قالب وبلاگ خطاطی و خوشنویسی
درگاه پرداخت اینترنتی
علم دوش ارزان

سایت آوازک

عکس|
روغن آرگان

دیگر امکانات

آمارگیر وبلاگ

قالب وبلاگ

طراح قالب: آوازک

[ طراح قالب: آوازک ]
[ طراح قالب : آوازک | Theme By : avazak.ir ]