(درس نهم، علوم و فنون ادبی ۲، استعاره)
♦️♦️
#خودارزیابی:
🔸۱- در بیت‌های زیر، استعاره‌ها را مشخص کنید.
🔻الف) کی‌ام شکوفه‌ی اشکی که در هوای تو هرشب
ز چشم ناله شکفتم به روی شکوه دویدم
💥چشم ناله: اضافه‌ی استعاری و تشخیص
روی شکوه: اضافه‌ی استعاری و تشخیص
🔻ب) ای باد بامدادی، خوش می‌روی به شادی
پیوند روح کردی، پیغام دوست دادی
💥ای باد بامدادی:
منادا شدنِ بادِ بامدادی، استعاره‌ی نوع دوم و تشخیص.
🔻پ) ای گل تازه که بویی ز وفا نیست تو را
خبر از سرزنش خار جفا نیست تو را
💥گلِ تازه: استعاره‌ی نوع اول از معشوق
سرزنش خار: استعاره‌ی نوع دوم
🔻ت) هر کاو نکاشت مهر و ز خوبی گلی نچید
در رهگذار باد نگهبان لاله بود
💥نکاشت مهر:
گزاره‌ی «کاشتن» به «مهر» نسبت داده شده‌است؛ بنابراین، مهر به دانه یا گیاهی تشبیه شده‌است. (استعاره‌ی نوع دوم)
ز خوبی گلی نچید: استعاره‌ی نوع دوم؛ خوبی به درختی تشبیه شده‌است که گل دارد.
🔻ث) شب ایستاده‌است/ خیره نگاه او / بر چارچوب پنجره‌ی من
💥به واژه‌ی «شب» گزاره‌های انسانی نسبت داده شده‌است؛ بنابراین، شب به «انسان» تشبیه شده‌است و استعاره‌ی نوع دوم و تشخیص دارد.
🔻ج) آینه‌ت دانی چرا غمّاز نیست
زآن‌که زنگار از رخش ممتاز نیست
💥«آینه» استعاره از «دل» و «زنگار» استعاره از «هوا و هوس» است.
می‌توان آنها را به دو تشبیه فشرده تبدیل کرد:
آینه‌ی دل، زنگارِ هوا و هوس
می‌دانی چرا آینه‌ی دلت، اسرار و حقایق معنوی را نشان نمی‌دهد، زیرا زنگار هوا و هوس از روی آن، زدوده نشده‌است.
🔻چ) دهقان سال‌خورده چه خوش گفت با پسر
کای نور چشم من، به جز از کشته ندروی
💥نور چشم، استعاره از «فرزند» است و با این که منادا واقع شده‌است، تشخیص نیست.
«کِشته» نیز می‌تواند استعاره از اعمال باشد.
🔸۲- تشبیهی را که در بیت زیر به کار رفته‌است، بیابید و از آن یک استعاره بسازید و در جمله‌ای به کار ببرید.
🔻دگر باره خیّاط باد صبا
بر اندام گل دوخت رنگین قبا
💥باد صبا به خياط تشبيه شده. (خیاط باد صبا)
💥باد صبا بر اندام گل قبای رنگينی دوخت.
🔸۳- استعاره‌ها را در بیت زیر بیابید و هر یک را به یک تشبیه کامل تبدیل کنید.
🔻صبحگاهی سرِ خوناب جگر بگشایید
ژاله‌ی صبحدم از نرگس تر بگشایید
💥 ژاله‌ی صبحدم: استعاره از اشک
* نرگس تر: استعاره از چشم
💥* ژاله‌ی صبحدم: دانه‌های اشک همچون قطره‌های شبنمِ صبحگاهی، می‌درخشند.
* نرگس تر: چشم گریان همچون نرگسِ تر است.
🔸۴- ویژگی‌های شعر کلیم کاشانی را در بیت زیر بیابید و وزن‌واژه‌های بیت را مشخّص کنید.
🔻ما ز آغاز و ز انجام جهان بی‌خبریم
اوّل و آخر این کهنه کتاب افتاده‌ست
💥 یکی از ویژگی‌های شعر کلیم کاشانی، کاربرد تعبیرها و تصویرهای بدیع است؛ در این بیت، تشبیه جهان به کتابی کهنه که آغاز و پایان آن افتاده است، بیانگر این ویژگی است.
💥پایه‌های آوایی بیت:
ما زِ آغا| زُ زِ انجا| مِ جهان بی|خَبَریم
اووَ لُ آ| خِرِ این کُه| نِ کتا بُف|تادَست
💥 وزن‌واژه‌های بیت:
فاعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن
+ نوشته شده در دوشنبه هفتم اسفند ۱۳۹۶ ساعت 13:25 توسط مجید بهادر
|
